Ukraińskie piwo

Historia warzenia piwa na Ukrainie liczy wiele stuleci. Piwowarstwo znane było w Rusi Kijowskiej już za czasów księcia Jarosława Mądrego. Dziś znajdziemy tu prawdziwe bogactwo smaków i rodzajów bursztynowego trunku.

Czy dajecie wiarę słynnemu przysłowiu, że „sto lat żyje, kto lwowskie piwo pije”? Zapraszamy na wirtualną wycieczkę po dziejach ukraińskiego piwa:

Ukraina | Na specjalną wzmiankę zasługuje piwowarstwo lwowskie (Beer in Lviv, Ukraine by VasenkaPhotography na licencji CC BY 2.0)

Krótka historia piwa na Ukrainie

Ruś Kijowska

Wykopaliska archeologiczne w Górnym Mieście odkryły ślady głównego surowca – jęczmienia oraz pozostałości staroruskiego sprzętu, który z całą pewnością był wykorzystywany w piwowarskim rzemiośle.

Z czasem Kijów, jak przystało na stolicę, stał się największym producentem piwa w kraju. Trzeba zauważyć, że piwo w tamtych czasach nazywano „słodem” i jest ono wspomniane nawet w „Ruskiej prawdzie” – zbiorze staroruskiego prawa z XI-XII wieku.

Warzenie piwa było dość popularne i zajmowali się nim nie tylko kijowscy mieszczanie, ale i Kijowsko-Pieczerska ławra, klasztor Michajłowski i inne klasztory, które od dawna posiadały własne browary.

W archiwach zachował się interesujący dokument z połowy XVIII wieku. Przedstawia on szczegółową instrukcję dla soboru Kijowsko-Wydubickiego odnośnie prowadzenia klasztornego gospodarstwa. Podpisany przez ihumena i innych dostojników klasztoru dokument zawierał najróżniejsze wskazania i rady, a końcowe z nich dotyczyły piwa, a konkretnie jakości ziarna, wody i słodu.

W XVIII wieku piwo, wino i wódkę sprzedawano w licznych szynkach, które znajdowały się praktycznie na całym obszarze ówczesnego Kijowa: przy fortecy, przy Złotej, Pieczerskiej i Lwowskiej Bramie, a także na rynku Podolskim, w pobliżu góry Kisielewki i w innych miejscach.

Dla przykładu, wiadro wódki kosztowało 86 kopiejek, zwykłego wina – od 32 do 52 kopiejek, a za wiadro piwa żądano nie więcej niż 17 kopiejek. Dużych piwnych zakładów jednak w Kijowie jeszcze nie było. Warzono piwo w niewielkich wytwórniach, na potrzeby miejscowej ludności i nie wywożono go za granice miasta.

„Księga pamiątkowa guberni kijowskiej na 1857 rok” informuje, że w Kijowie były trzy „piwne fabryki”, w których pracowało 15 robotników. W 1890 r. było w guberni ponad 30 zakładów piwnych, które wytwarzały w ciągu roku 836 000 wiader piwa (dawna jednostka objętości płynów, 1 wiadro = ok. 12,3 litra).

Ukraina | „Sto lat żyje, kto lwowskie piwo pije!” (Local Ukraine beer by James Cridland na licencji CC BY 2.0)

Piwowarstwo lwowskie

Na specjalną wzmiankę zasługuje piwowarstwo lwowskie. Lwów od wieków jest jednym z największych producentów piwa.

Warzenie piwa na Haliczyźnie rozpoczęto w XV wieku, a browar znany dzisiaj, jako „Lwowska piwowarnia” powstał w 1715 r. Piwo lwowskie odniosło ogromny sukces nie tylko we Lwowie, ale i daleko za jego granicami (w przeciwieństwie do piwa kijowskiego, które nie wychodziło poza mury miasta do końca XIX w.). W pewnym okresie lwowski browar stał się jedną najbardziej znanych piwowarni monarchii Austrowęgierskiej.

Osobliwością lwowskiego piwa było to, że nawet po długotrwałym transporcie zachowywało ono swój smak i jakość. I to bez jakichkolwiek konserwantów. W tamtych czasach okres trwałości był bardzo krótki i przypadek lwowskiego piwa jest rzeczywiście unikatowy. Jedynym wytłumaczeniem może być tylko jego wyjątkowa jakość.

Mimo że Lwów przechodził na przestrzeni swych dziejów z granic jednego kraju do drugiego, miejscowa piwowarnia nie przerywała swojej pracy. Funkcjonowała nawet w okresie władzy radzieckiej, znajdując się nawet pod szczególną opieką kierownictwa partii. Mówią, że lwowskie piwo często gościło na stołach kremlowskiej „wierchuszki”.

Ukraina | Poznaj historię bursztynowego trunku na zielonej Ukrainie (Carlsberg Lvivske 1715 by Juanedc na licencji CC BY 2.0)

Piwowarstwo ukraińskie w Związku Radzieckim

W czasach wojny domowej wiele browarów zostało zniszczonych albo uszkodzonych. W pierwszych latach po utworzeniu Związku Radzieckiego, w okresie NEP (Nowa Polityka Ekonomiczna), rozpoczęły się prace nad odbudowaniem piwnych zakładów, z których większość oddano w dzierżawę. Warzono w nich piwo tych samych rodzajów, co w czasach przed rewolucją.

Największą popularność i uznanie zyskało piwo „Pilzeńskie”, „Wiedeńskie”, „Monachijskie”, „Bawarskie”, „Stołowe” i „Porter”. Po zakończeniu epoki NEP-u, w 1928 roku, w ZSRR pojawiły się pierwsze piwne standardy. W rezultacie wybór piwa w kraju stał się bardzo ubogi –można było wyróżnić raptem cztery jego gatunki.

Istotne zmiany w dziedzinie piwowarstwa zaszły w latach 30. Podjęto decyzję o zmianie „burżuazyjnych” nazw gatunków piwa. W ten sposób piwo „Wiedeńskie” stało się znanym w całym Związku Radzieckim i najbardziej popularnym piwem „Żigulewskim”, „Pilzeńskie” – „Rosyjskim”, a „Monachijskie” piwo przemieniło się w „Ukraińskie”.

Powojenne dzieje ukraińskiego piwa

Po wojnie miały miejsce wydarzenia o dużym znaczeniu dla piwowarstwa. W tym czasie do kraju wwieziono ogromną ilość niemieckich „zdobycznych” urządzeń do produkcji piwa. Wskutek tego w ZSRR rozpoczęto produkcję piwa wyłącznie typu lager.

Prawdziwa przemysłowa produkcja ukraińskiego piwa rozpoczęła się dopiero w latach 70. Właśnie wtedy uformowały się najbardziej masowe i ulubione przez naród gatunki tego napoju.

Największą popularnością wśród piw jasnych cieszyły się: „Żigulewskie”, „Leningradzkie”, „Słowiańskie”, „Moskiewskie” i „Jęczmienny kłos”, a z ciemnych: „Ukraińskie”, „Ostankinowskie”, „Barchatne”, „Porter” i „Martowskie”.

Ukraina | Współczesne oblicze lwowskiego piwowarstwa (Beer Selection by katesheets na licencji CC BY 2.0)

Piwo kontra wódka

Piwo w radzieckiej Ukrainie (podobnie, jak w innych republikach) było łatwo dostępne i tanie. Był to wynik zaplanowanej walki rządu z wódczanym alkoholizmem. Ceny na piwo były celowo zaniżane, co stopniowo dało swoje rezultaty.

Spożycie wódki w ZSRR znacząco spadło, ale za to pojawił się nowy problem – alkoholizm piwny. Przy czym, co ciekawe, picie piwa w miejscach publicznych nie było przyjęte. Tak po prostu, na ławeczce, pili piwo tylko alkoholicy a zwykli obywatele szli z piwem do domu albo zmuszeni byli szukać ustronnego miejsca. Milicja surowo wtedy dbała o moralność obywateli.

O importowanym piwie zwykły obywatel radzieckiej Ukrainy mógł tylko pomarzyć. Bardzo rzadko trafiały też do sklepów butelki z piwem z bratniej Czechosłowacji.

Okres niepodległej Ukrainy

Po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości i przejściu na rynkowy model gospodarki, asortyment piwa znacznie się powiększył. Zaczęto przywiązywać więcej uwagi do estetyki opakowania i reklamy piwnych produktów.

Z czasem produkcją piwowarską Ukrainy zaczęły interesować się wchodzące na rynek zagraniczne kompanie. Cały ukraiński rynek piwa został podzielony pomiędzy trzech głównych graczy, którzy kontrolują zdecydowaną większość marek. Są to: ZAO “Obolon”, Baltic Beverages Holding (BBH) i SUN Interbrew Ukraine.

Główni producenci ukraińskiego piwa:

Obolon

ZAO “Obolon” rozpoczęła swoje istnienie w 1980 r. Otwarcie kijowskiego browaru nr 3, który później stał się podstawą dla przedsiębiorstwa, miało związek z przygotowaniami do zawodów olimpijskich. Po ogłoszeniu niepodległości Ukrainy, właśnie kompania „Obolon” pierwsza zaczęła eksportować swoją produkcję do krajów europejskich oraz do USA. W wyniku takiej polityki, prawie 80% całego piwnego eksportu Ukrainy przypada dzisiaj na „Obolon”. Poza tym, również dzisiaj ta kompania posiada wyłącznie kapitał ukraiński. Do marek, które kontroluje „Obolon” należą: „Obolon”, „Desant”, „Hike” i „Pilz”.

Baltic Beverages Holding

Baltic Beverages Holding (BBH) należy do dziesiątki największych europejskich kompanii piwowarskich. Równe udziały w kompanii posiadają Carlsberg i Scottish & Newcastle. BBH działa na Ukrainie od 1996 roku, kiedy to podpisano umowę z firmą „Sławutycz”. Podstawowe marki piwa BBH na Ukrainie, to: najbardziej znany „Sławutycz”, „Lwowskie”, „Arsenał”, lubiana przez wielu „Baltika”, elitarny „Tuborg” i „Carlsberg”.

Pozycja BBH Ukraina na krajowym rynku jest bardzo silna. Główna podstawa sukcesu kompanii, to postawienie na zróżnicowanie produkcji. Piwo tej kompanii występuje we wszystkich grupach cenowych, co pozwala zająć znaczną część rynku.

SUN Interbrew Ukraine

SUN Interbrew Ukraine, to stosunkowo młoda kompania, działająca na ukraińskim rynku od 2000 roku. Do jej asortymentu należą: „Rogań”, „Czernihowskie”, „Jantar”, a także mniej znane: „Brahma”, „Stella Artois”, „Beck’s” i „Staropramen”.

Ukraina | Sławutycz Premium (Славутич Преміум) (by Alexas_Fotos na licencji Pixabay)

Subiektywny przewodnik po najlepszych piwach Ukrainy:

Rogań Klasztorne Jasne (Рогань Монастирське Свiтле)

Dobre, dosyć lekkie piwo o pięknej, bursztynowej barwie. Posiada przyjemny smak i wyraźną chmielową goryczkę.

Piwo dość popularne na Ukrainie i dostępne we wszystkich zakątkach kraju - od Lwowa po Krym. I jest to popularność w pełni zasłużona: ten gatunek piwa otrzymał 26 najwyższych nagród na różnych wystawach międzynarodowych.

Sławutycz Premium (Славутич Преміум)

Piwo warzone jest według specjalnej technologii z najwyższej jakości składników, co pozwala na uzyskanie delikatnego smaku i aromatu, cenionego przez miłośników piwa jasnego.

Zaletą tego piwa jest też niezmiennie wysoka jego jakość. Produkcja Kompanii Sławytycz osiągnęła taki poziom, że piwo pochodzące z różnych partii niczym się od siebie nie różni.

Obołoń Mocne (Оболонь Міцне)

Piwo o zadziwiająco łagodnym smaku. Cały sekret w tym, że do tego jasnego piwa dodaje się syropu maltozowego, który nadaje mocnemu piwu smak łagodny i przyjemny.

To piwo doskonale rozgrzewa w chłodne dni – sięgajcie po nie więc w szczególności jesienią i zimą.